رزیابی مقدماتی خطر به روش Preliminary Hazard Analysis)PHA):
هدف:شناسایی مناطق بحرانی در سیستم ،شناسایی نسبی خطرها و توجه به معیارهای
طراحی ایمن است در واقع این روش شناسایی خطرات اولیه میباشد که در آن از
تجارب کامل ایمنی موجود استفاده شده و از معایب آن این است که نمیتوان
اطمینان حاصل کرد که همه خطرات کشف شده اند.
فهرست مقدماتی خطرPreliminary Hazard List )PHL) :
شکل ابتدایی و کاملا تجربی
روش HAZOP : این روش کیفی بوده و برای شناسایی ریسک های بسیار خطرناک به کار میرود و همچنین از تیمی متخصص در همه علوم بهره گرفته میشود.
هدف:شناسایی خطرات بالقوه فرآیند که قبل از آن نیز انحراف سیستم از اهداف تعیین شده شناسایی میگردد.
این روش برای سیستم های پیچیده مناسب بوده و سخت افزار سیستم را به گونه ای
جامع بررسی مینماید نتایج حاصل نیز بسیار مفصل و دقیق هستند.
معایب:وقت گیر بوده و امکان حصول نتیجه در نقص های چند عاملی وجود ندارد.
شرح کار:تیم منتخب تلفیق عبارات راهنما (هیچ،بیشتر،کمتر،معکوس)که در مورد
فرآیند صادق است وبا حالات مختلف و وضعیت های فرآیند (جریان ،فشار،دما
و...) ارتباط پیدا میکند.را از طریق طوفان ذهنی بررسی کرده و میتواند
انحرافات احتمالی بدترین پیامد را دنبال نماید.
چه میشود اگر(WHAT IF METOD) : در این روش با پرسش نتایج حاصل از وقوع یک رویداد مشخص ریسک ها شناسایی شده و روش های کنترل پیشنهاد میگردد.
هدف:شناسایی اثرات رویداد های ناخواسته بر سیستم
ارزیابی ریسک زیر سیستم (SSHA(Sub System Hazard Analysis:
برای شناسایی خطرات ناشی از طراحی سیستم های بزرگ انجام میگردد.
خطاها ،نقص ها و تجهیزات ،نرم افزارها و خطاهای انسانی به صورت جداگانه یا همراه همدیگر بررسی میشوند.
معمولا این روش با توجه به پیچیدگی زیر سیستم توسط سازنده وسیله مذکور صورت میگرد.
ارزیابی ریسک به روشSHA System Hazard Analysis :
این روش وضعیت ایمنی کل سیستم را ارزیابی میکند و خروجی و نتایج روش SSHA را جمع بندی میکند.
این روش در واقع ارتباط زیر سیستم ها را از لحاظ موارد ذیل بررسی مینماید.
مطابقت با معیارهای ایمنی
مجموعه ای از رویداد های خطرناک که سبب نقص میشود به شرح ذیل است:
• تغییرات در طراحی
• عملکرد کنترل سیستمی
• عملکرد کنترل انسانی
روش SHA در برگیرنده خطرات کشف شده در SSHA ونیز توصیف این خطرات خواهد بود
ارزیابی ریسک به روش O&SHA :
بر خلاف اغلب روشها این روش با هدف:شناسایی و ارزیابی خطرات محیط
،کارکنان،و روشهای انجام کار و تجهیزات به کار گرفته شده در سراسر عملکرد
سیستم را بررسی می نماید.روش O&SHA خطرات ناشی از انجام فعالیت ها یا
وظائف افراد را شناسایی ،ثبت و ارزیابی مینماید.
که شامل موارد ذیل میباشد:
• تغییرات برنامه ریزی شده سیستم
• واسطه ها ورابط های تاسیسات ودستگا ه ها
• محیط های برنامه ریزی شده ،وسایل پشتیبانی ودیگر تجهیزات
• توانایی فعالیت ها یا وظائف
• اثرات وظائف هم زمان و محدودیت های آن
• نیازمندیهای سیستم به پرسنل ایمنی و بهداشت
• پتانسیل وقوع رویداد
ارزیابی درخت خطا FTA : در
این روش یک وضعیت نامطلوب یا بحرانی در نظر گرفته شده سپس با توجه به محیط
و عملکرد سیستم همه راه هایی که میتوانند سبب بروز آن وضعیت ناخواسته و
نامطلوب شوند جستجو میگردد.
در واقع درخت خطا یک مدل تصویری از خطا را فراهم میآورد.
FTA یک مدل کیفی است که میتوان آنرا به شکل کمی اجرا نمود.
ارزیابی خطرات نرم افزار SWHA این روش خطاهای نرم افزاری را بررسی می نماید شامل:
• خطاهای برنامه نویسان
• خطاهای خصوصیات نادرست نرم افزار ناشی از عدم درک کامل سیستم از عملکرد آن
روش شناسایی کانون خطرات FMEA :
تمرکز بر نقص هایی است که یک وضعیت غیر قابل اعتماد در سیستم را بو جود میآورد(قابلیت اعتماد دارد).
جزء مورد بررسی چگونه میتواند خراب شده و یا از کار بیافتد.
نتایج خرابی در سیستم مذکور چگونه خواهد بود.
غفلت مدیریت و درخت ریسک MORT: این روش دو مفهوم را موردبررسی قرار میدهد
نظارت مدیریتی و درخت مخاطرات (مورت) یک روند تحلیلی برای مشخص کردن دلایل و
فاکتورهای تاثیرگذار است.. این دستورالعمل به عنوان یک راهنمای عمومی برای
استفادهی تحقیقی از مورت است اما هرگز جایگزینی برای آموزش مناسب در مورد
تحقیق سوانح نمیباشد. هدف این راهنما ترقیب به استفاده از مورت و ترویج
بحث بر روی تحلیل علت ریشهای است.
روش ردیابی انرژی و ارزیابی حفاظها ETBA : تمرکز بر وجود انرژی در سیستم و موانع موجود برای کنترل انرژی.
روش Aden.S.L.J.Heat : یک فرم ساده با توجه به احتمال خطر و شدت خطر.
روش Kroner شامل درجه بندی ریسک برای خطرات معین با ضرب شدت در تکرار خطر
روش William Fine
این روش ریسک را تابعی از احتمال وقوع خطر ،پیامد ناشی از آن ومیزان تماس با خطرمیداند.
در این روش رتبه ریسک از طریق ذیل محاسبه میگردد
Risk Factor = Consequence * Exposure * Probability
میزان احتمال * میزان تماس * میزان پیامد = رتبه ریسک
این روش جهت تصمیم گیری اینکه هزینه اصلاح یک خط چقدر قابل توجیه است
وچگونه بایستی اصلاح شود بکار میرود میتوانیم از فرمول زیر جهت محاسبه
میزان هزینه قابل توجیه استفاده نمائیم
J=R/CF*DC
J=Cost Justification Value میزان هزینه قابل توجیه
CF= Cost Factor
DC=Degree of Correction Value درجه میزان اصلاح
وبر اساس درصد کاهش ریسک اقدام اصلاحی تعیین میشود
Fine پیشنهاد مینمایدکه اگر J>10 باشد هزینه قابل توجیه واگر J<10 باشد قابل توجیه نیست
روش M.Toak برای ارزیابی ریسک چهار عامل شدت آسیب ، احتمال آسیب شی از آن ومیزان تماس با خطرمیداند
روش M.Toak برای ارزیابی ریسک چهار عامل شدت آسیب ، احتمال آسیب
روش Robert N.Anderson ارزیابی ریسک را بر اساس دو عنصر اولیه ریسک
یعنی شدت آسیب واحتمال وقوع یک خطر بنا نهاده است که احتمال وقوع خطر بر
اساس میزان تماس با خطر ،تعداد افرادیکه با خطر مواجهند،فاکتورهای محیطی
وقابلیت اعتماد عملکرد ایمنی تعیین مینماید
روش یا الگوی سازمان HSE انگلستان
این روش شامل پنج مرحله است:
1. شناسایی خطرات
2. چه کسی وچگونه ممکن است آسیب ببیند
3. ارزیابی ریسک ناشی از خطر
4. ثبت یافته ها
5. بازنگری ارزیابی
روش Rolin Geronsin JHA- Job Hazard Assessment این روش نیز ارزیابی ریسک را فرآیند برآورد احتمال وقوع یک رویداد واهمیت یا شدت اثرات زیان آور آن در نظر میگیرند.
این فرآیند علاوه بر ارزیابی ریسک به تیم اجازه میدهد تا کمترین ریسک های
موجود در سیستم را درک نمایند واقدامات کنترلی مناسبی را نیز پیشنهاد
میکند.
شرح روش
1- تعیین دامنه کاربرد
2- شناسایی اجزای مورد بررسی از طریق بازرسی محیط کار
3- تکمیل فرم JHA که شامل
خطرات ذاتی یا مرتبط با فرآیند
براورد ریسک صدمه وآسیب
فهرست بندی سیستماتیک اقدامات کنترلی مناسب
برآورد ریسک باقیمانده
میباشد
رولین چروسین رویکرد جامعی از ارزیابی ریسک بر اساس خطرات شغلی JHA ارائه نموده است.
روش Sue cox وRobin Tait
ارزیابی ریسک را در دوبخش تجزیه تحلیل ریسک وارزشیابی ریسک در نظر میگیرند
که ماتریس ارزیابی ریسک بر اساس پیامدو احتمال وقوع خطر استوار است.
روش Nick w.hurst
این روش ارزیابی ریسک را در قالب برآورد ریسک وارزشیابی ریسک مورد مطالعه
قرار میدهد بطوریکه در برآورد ریسک،بزرگی ریسک ودر ارزشیابی ،میزان اهمیت
ریسک تعیین میشود.
روش Milery w.merkhofer,Vinceent T.Covello
فرآیند ارزیابی ریسک شامل ارزیابی آزاد سازی (عوامل ریسک)ارزیابی تماس ،ارزیابی پیامد وبرآورد ریسک میدانند.
روش Lars Harms – Ringdahl ارزیابی
ریسک را تابعی از احتمال وقوع حادثه و پیامد ناشی از آن در نظر میگیرد
وآنرا به صورت سه دسته ارزیابی غیر رسمی ، ارزیابی کیفی وارزیابی کمی تقسیم
بندی میکند
